Του Άρη Ρουπίνα
Μετά το τέλος της παράστασης, στο Θέατρο ΧΩΡΟΣ, είχαμε τη χαρά να συνομιλήσουμε καταρχήν με το σκηνοθέτη Θοδωρή Αμπαζή και μερικούς από τους 14 ηθοποιούς της παράστασης.
Ηχητική συνομιλία με τον σκηνοθέτη που το ευχαριστούμε ιδιαίτερα..με ακουστικό φόντο..τους ψιθύρους των παρευρισκομένων..
–Ειναι η πρώτη φορά που συμμετέχεις σε θεατρικό έργο Έλληνα συγγραφέα και μάλιστα Παπαδιαμάντη;
–Πως ήταν όλη αυτή η διαδρομή από τις πρόβες μέχρι την παρουσίαση του έργου;
Μας μίλησε ο Αρσένιος Γαβριηλίδης και μας είπε..
-Έχω ξανά συμμετέχει σε θεατρικό έλληνα σκηνοθέτη αλλά ποτέ σε κείμενο Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Ήταν ο αγαπημένος μου λογοτέχνης για πολλούς και διάφορους λόγους και όταν ανέβηκε η Φόνισσα ένιωθα πως ένα κομμάτι μου βρήκε κάτι που μπορούσε να συνδεθεί για όλους αυτούς τους λόγους με το έργο και τον συγγραφέα
-Ήταν μια διαδρομή αρκετά ενδιαφέρουσα ! Αρχικά ο τρόπος με τον οποίο ο σκηνοθέτης μας πρότεινε να προσεγγίσουμε το κείμενο ήταν μοναδικός! Ήταν ένα πάντρεμα λόγου κίνησης ρυθμού μουσικότητας και υποκριτικής ! Ήμασταν δεκατέσσερεις ηθοποιοί με τις ευχάριστες και τις δύσκολες στιγμές μας και σίγουρα η διαδρομή αυτή μας έδεσε και μας χάρισε υπέροχες εμπειρίες
Η Αλίκη Κλείδωνα μας είπε..
-Όχι, δεν είναι η πρώτη μου συμμετοχή. Έχω βρεθεί και σε άλλη παράσταση Έλληνα σκηνοθέτη που είχε να κάνει με την απόδοση κάποιων μονολόγων της αρχαίας τραγωδίας στα αγγλικά. Παρ’ όλα αυτά, η «Φόνισσα» με την ομάδα «Φάος» είναι σίγουρα η αγαπημένη μου δουλειά και η πρώτη μου θεατρική επαφή με το έργο του Παπαδιαμάντη. Με τους ηθοποιούς της ομάδας σπουδάσαμε μαζί στη δραματική σχολή, οπότε υπάρχει ένας κοινός κώδικας, τόσο στον τρόπο που συνυπάρχουμε πάνω στη σκηνή, όσο και στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε το θέατρο και την τέχνη γενικότερα.
-Η διαδρομή από τις πρόβες μέχρι την παράσταση ήταν μαγική, με την έννοια μιας πυρηνικής ανακάλυψης. Ξαφνικά βιώναμε ταυτόχρονα στιγμές όπου κάτι μέσα μας φωτιζόταν και αποκτούσε νόημα. Μετά από πολλή δουλειά πάνω στο κείμενο —λέξη λέξη, ξεχωριστά— και ακολουθώντας τη γραφή του συγγραφέα, το κείμενο άρχισε να αποκτά σκηνική μορφή. Θέλαμε να χαρίσουμε στο κοινό την ομορφιά της ελληνικής γλώσσας: να προφέρουμε με ακρίβεια κάθε φωνήεν και κάθε σύμφωνο, και μάλιστα ταυτόχρονα και οι δεκατέσσερις επί σκηνής. Η μουσική του ίδιου του κειμένου ήταν από μόνη της ένα δώρο για εμάς. Λέξεις όπως «θάλπος», «άποπτον», «όμματα», «κλαυθμυρισμός» έγιναν το υλικό που εξερευνούσαμε για να οδηγηθούμε τελικά στην παράσταση.
Η Χριστίνα Μπογιατζή μας είπε..
–Ναι, είναι η πρώτη μου επαφή με θεατρικό έργο Έλληνα συγγραφέα και μάλιστα με τον Παπαδιαμάντη, κάτι που από μόνο του έχει ιδιαίτερο βάρος και μεγάλη συγκίνηση.
Χαίρομαι πολύ που το πρώτο μου αυτό ταξίδι το κάνω με τον Θοδωρη Αμπαζή, ο οποίος υπήρξε από την αρχή στο πλευρό μας.
Με σεβασμό και εκτίμηση στον τρόπο της δουλειας μας, με ελευθερία και υπομονή έδωσε ακόμη μεγαλύτερη πίστη και ακόμη εντονότερη ώθηση στο κοινό όραμα της ομάδας μας.
Ο κόσμος του Παπαδιαμάντη είναι σκληρός, ποιητικός και βαθιά ανθρώπινος.
– Η επαφή με τη γλώσσα του Παπαδιαμάντη ήταν μια απαιτητική διαδικασία.
Στην αρχή ομολογώ για εμένα υπήρχε μια άρνηση , μια απόσταση, μια δυσπιστία, η γλώσσα μου έμοιαζε ξένη, σχεδόν απρόσιτη.
Μέσα από τα βιώματα που φέρναμε όλον αυτόν τον καιρό στις πρόβες μας, η γλώσσα και το κείμενο άρχισαν να αποκτούν μια απρόσμενη οικειότητα. Ο καθένας κουβαλούσε τη δική του εμπειρία, τις μνήμες και τις πληγές του, και όλα αυτά έβρισκαν χώρο μέσα στον λόγο του Παπαδιαμάντη.
Ο Θοδωρής Αμπαζής λέει πως καμία λέξη δεν είναι τυχαία τοποθετημένη στη γραφή του Παπαδιαμάντη, και έχει απόλυτο δίκιο. Όσο οι πρόβες προχωρούσαν, αυτό γινόταν όλο και πιο ξεκάθαρο για όλους μας. Σήμερα πια αναπνέουμε μαζί αυτό το κείμενο και το απευθύνουμε στο κόσμο σαν κάτι κοινό και ζωντανό.
Η Φόνισσα δεν είναι για εμάς απλώς ένα κείμενο, είναι ο κοινός μας τόπος, εκεί όπου η πίστη στη δουλειά μας μετατρέπεται σε πράξη.
Ο Βασίλης Αναγνωστόπουλος μας είπε..
–Ναι, ως επαγγελματίας ηθοποιός είναι το πρώτο έργο με το οποίο καταπιάνομαι, ως μέλος της ομάδας Φάος. Εξαιρετική συγκυρία η συνάντηση με το κείμενο ενός τέτοιου σπουδαίου λογοτέχνη για το ξεκίνημά μας.
Η συνάντηση με το έργο προήλθε μετά από πρόταση του σκηνοθέτη μας και πρώην δασκάλου μας. Προσωπικά, μου φάνηκε εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η ενασχόληση και η δυνατότητα ανάγνωσης και σκηνικής μεταφοράς ενός τέτοιου πολυεπίπεδου έργου.
Στην αρχή εξερευνήσαμε όλα αυτά τα επίπεδα που περιέχει ο παπαδιαμαντικός λόγος, το πολυτονικό σύστημα γραφής -και άρα εκφοράς του λόγου-, την εναλλαγή δημοτικής και καθαρεύουσας, τις ντόπιες εκφράσεις και τους ιδιωματισμούς και βέβαια τη μουσικότητα που περιέχει.
Περιεργαστήκαμε, δηλαδή, την έκταση της γλώσσας του κειμένου που είχαμε στα χέρια μας. Και ήταν τόσο γοητευτικό, όσο φαινόταν!
Κάθε λέξη, κάθε φράση «έκρυβε» και έναν άλλο γλωσσικό πλούτο.
Ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον είχε ο τρόπος με τον οποίο θα αποτυπώναμε όλα αυτά τα ευρήματα στη σκηνική μας δράση.
Ξεκινήσαμε με δοκιμές και αυτοσχεδιασμούς, παίζοντας στην ουσία με τις λέξεις, τους ήχους, τα μακρά, τα βραχέα, τις οξείες και τις περισπωμένες.
Θέλαμε να δούμε πώς όλα αυτά θα μπορούσαμε να τα αφηγηθούμε και με τα σώματά μας. Σταδιακά καταλήγαμε σε σκηνικές δράσεις που ταίριαζαν με αυτό που αφηγούμαστε μέχρι το τελικό αποτέλεσμα, που προήλθε από διάφορες δοκιμές.
Βασικό ρόλο σε όλο αυτό έπαιξε η καθοδήγηση του κ. Αμπαζή, ο οποίος έχει εδώ και πολλά χρόνια εντρυφήσει σε αυτή τη μελέτη και μοιράστηκε μαζί μας αυτή τη γνώση. Ήταν μια εξερεύνηση που φώτιζε κυριολεκτικά κάποιες φαινομενικά κρυμμένες πτυχές του κειμένου.
Οι μουσικές, επίσης, επιλογές της παράστασης είναι του ίδιου.
Καταλήγοντας, όλο το διάστημα των προβών μέχρι και την παρουσίαση του έργου ήταν και συνεχίζει να είναι συναρπαστικό.
Η Κατερίνα Πλάντζου μας είπε..
–Είναι η πρώτη φορά που συμμετέχω σε έργο Έλληνα συγγραφέα. Η επαφή με έναν συγγραφέα, όπως ο Παπαδιαμάντης, είναι μοναδική και μετατοπιστική – δεν είσαι ο ίδιος μετά από μια στενή συνομιλία με το κείμενο. Τα έργα του Παπαδιαμάντη και ιδίως η Φόνισσα με την οποία καταπιαστήκαμε, έχουν γεννηθεί από την ελληνική πραγματικότητα και φύση, η οποία κάνει αισθητή την παρουσία της μέσα σε κάθε εικόνα, κάθε πρόταση, κάθε λέξη, κάθε φώνημα και κάθε πνεύμα. Με κοινή αφετηρία αυτήν την παραδοχή και την καθοδήγηση του σκηνοθέτη μας, Θοδωρή Αμπαζή, μέσα από πολυετή μελέτη, προσπαθήσαμε να ανακαλύψουμε τα μυστικά της γλώσσας του Παπαδιαμάντη, τη μουσικότητα και τη ζωντάνια τους και να τα αναπνεύσουμε στη σκηνή. Η διαδρομή αυτή αποτέλεσε μια μακρά πορεία ανακάλυψης, επαφής με τις ρίζες μας, με τη φύση του τόπου μας αλλά και στενότερης γνωριμίας μας με την έννοια της κοινότητας, της ομάδας. Το τελευταίο προέκυψε και από τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίσαμε τη Φραγκογιαννού, ως καθρέφτη μιας ολόκληρης κοινωνίας, ως ένα μέλος του χορού που για λίγο αναδύεται από αυτόν, ενώ στην ουσία παραμένει αναπόσπαστο μέρος του – εκείνος τη γεννά και δεν διαφέρει πραγματικά από εκείνη. Επιπλέον, την έννοια της κοινότητας τη βιώσαμε και τη βιώνουμε κάθε φορά που βρισκόμαστε μαζί στη σκηνή, από τον τρόπο που συνυπάρχουμε και αναπνέουμε για δύο ώρες μαζί, σαν ένα σώμα. Η εμπειρία είναι μοναδική και όλα ξεκινούν πάντοτε από τη γλώσσα του συγγραφέα.
Η Νάσια Ψαρρή μας είπε..
-Η πρώτη μου θεατρική εμπειρία με Έλληνα συγγραφέα είναι με τον Παπαδιαμάντη. Με γεμίζει ιδιαίτερη χαρά που αυτή η πρώτη συνάντηση γίνεται μέσα από τον τρόπο δουλειάς του σκηνοθέτη μας, Θοδωρή Αμπαζή. Από την πρώτη μέρα μας έβαλε σε έναν νέο κόσμο, όπου η γλώσσα δεν είναι μόνο νόημα, αλλά ήχος και εικόνα. Ήταν μια εμπειρία που με έκανε να ακούσω το κείμενο πριν το ερμηνεύσω.
Στην αρχή υπήρχε πραγματικά ένα χάος στο μυαλό μου. Η επαφή με ένα κείμενο στην καθαρεύουσα, σήμερα, δεν είναι εύκολη· χρειάζεται χρόνο, υπομονή και εμπιστοσύνη. Κάποια στιγμή όμως —χωρίς να καταλάβω ακριβώς πότε— κάτι μετατοπίστηκε. Άνοιξε ένας νέος κόσμος, ο κόσμος του Παπαδιαμάντη, και άρχισα να νιώθω έντονα τις εικόνες του κειμένου και την ιστορία της Φραγκογιαννούς.
Με τη ματιά και την καθοδήγηση του Θοδωρή Αμπαζή, το κείμενο ζωντανεύει με τη δική του μουσική — αρκεί να αφεθείς και να την ακούσεις.
Όσο οι πρόβες προχωρούσαν και το κείμενο γινόταν κομμάτι μας, όλα άρχισαν να ξεκαθαρίζουν.
Ήταν και είναι μια ουσιαστική διαδρομή. Νιώθω ευγνωμοσύνη για αυτή τη δουλειά, για τη συνεργασία μας με τον Θοδωρή Αμπαζή .
Νιώθω επίσης τυχερή που είμαι μέρος της ομάδας «Φάος», που κάθε φορά φέρνει στη ζωή τη «Φόνισσα» με αλήθεια και ζωντάνια.
Η Στέλλα Γρηγοράκη μας είπε..
-Στο πλαίσιο της σχολής ήρθα σε επαφή με έργα Ελλήνων συγγραφέων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Παρ’ όλα αυτά, «Η Φόνισσα» ήταν το πρώτο έργο στο οποίο συμμετείχα σε επαγγελματικό πλέον πλαίσιο, αλλά και το πρώτο κείμενο του Παπαδιαμάντη με το οποίο αναμετρήθηκα ως ηθοποιός.
-Η επαφή με την καθαρεύουσα ήταν εξαρχής μια μεγάλη πρόκληση. Στην αρχή αυτή η γλώσσα έμοιαζε πολύ «ξένη» και μακρινή από εμάς, σταδιακά, όμως, άρχισε να μοιάζει οικεία και να λειτουργεί ως εργαλείο έκφρασης.
Με την άρτια καθοδήγηση του σκηνοθέτη μας, μέσα από πολλές ασκήσεις και αυτοσχεδιασμούς πάνω σε κομμάτια του κειμένου -πολλές φορές «χορεύοντας» τις λέξεις κυριολεκτικά και μεταφορικά- αρχίσαμε να ανακαλύπτουμε αυτόν τον κόσμο. Τα διπλά σίγμα, τα διπλά ρο, η δασεία, η οξεία και η περισπωμένη πήραν άλλο νόημα για εμάς και μετατράπηκαν σε ένα παιχνίδι, ένα παιχνίδι γλωσσικό και ταυτόχρονα καλλιτεχνικό.
Θυμάμαι τους καθηγητές μου να λένε πως όταν έχεις στα χέρια σου έργο ενός σπουδαίου συγγραφέα, δε χρειάζεσαι τίποτα παραπάνω. Και πως όταν νιώθεις χαμένος, τόσο στη διαδικασία των προβών όσο και αργότερα στις παραστάσεις, πρέπει πάντα να επιστρέφεις εκεί -στο κείμενο, στις λέξεις.
Επισης η Μελίνα Αποστόλου μας μιλησε..
–Είναι η πρώτη φορά που συναντώ τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη που συμβαίνει αυτό, νομίζω ότι είναι μια από τις παραστάσεις που θα τις θυμάμαι για πάντα. Τον Παπαδιαμάντη τον πρωτοσυνάντησα στο σχολείο δεν είχα δώσει σημασία..βέβαια το ένστικτο δεν με άφησε να τον ξεχάσω , τον είχα μαζί μου χωρίς να το έχω καταλάβει. Συμβαίνει συχνά, κάνουμε πράγματα, διαβάζουμε, βρισκόμαστε σε μέρη και έχουμε την αίσθηση ότι είναι κάτι καλό και όμορφο όμως η συνειδητοποίηση έρχεται μετά. Αυτό συνέβη και τώρα, διαβάζαμε τη φόνισσα και δεν μπορούσα να καταλάβω τι θέλει να πει ο Παπαδιαμάντης, ένιωθα ότι δεν μιλάμε την ίδια γλώσσα. Το ένστικτο μου δε με άφησε να αφήσω λέξη του όμως. Ακόμη και τώρα μετά από τόση δουλειά και επιμονή πιάνω τον εαυτό μου πάνω στη σκηνή να ανακαλύπτει νέους ήχους, σημασίες και εικόνες. Το έργο του Παπαδιαμάντη δε με αφήνει λεπτό. Πολλές φορές θα ήθελα να βγω έξω από τη σκηνή, να γίνω θεατής και να το ακούσω όλο σα να μην το έχω ξανά ακούσει ποτέ. Ας μην μακρηγορώ, δεν είναι η πρώτη φορά που συμμετέχω σε θεατρικό έργο έλληνα, είναι η πρώτη φορά όμως που ασχολούμαι με τον Παπαδιαμάντη και είμαι ευγνώμων γι αυτό. Το έργο του δε παύει ποτέ να με συγκινεί με τραβάει συνεχώς σε μέρη που παλεύω να μη ξεχάσω αλλά ταυτόχρονα στα μέρη που θα ήθελα να αλλάξω.
– Η διαδρομή και οι πρόβες της φόνισσας είναι μια διδασκαλία που θα προσπαθήσω να μην ξεχάσω ποτέ στην δουλειά αυτή. Όχι μόνο διδασκαλία στη γλώσσα του Παπαδιαμάντη αλλά και στην επαφή μου με τους ανθρώπους κάτι που στο θέατρο αν πετύχει, φωνάζει. Νιώθω μεγάλη τύχη που η αρχή μου στον χώρο της τέχνης είναι αυτή. Ο Παπαδιαμάντης δε θα μπορούσε να γίνει αλλιώς. Έχει δώσει τόση φροντίδα στις λέξεις του που μόνο με φροντίδα μπορεί να λειτουργήσει. Με έμαθε πολλά, πέρα από το μεγαλείο και τη σπουδαιότητα του Παπαδιαμάντη, με έμαθε να βρίσκω τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας ανεκτίμητο, γιατί όντως είναι. Με έμαθε να ακούω Να δέχομαι και να μη δέχομαι. Με τα παιδιά όπως και με τον Θοδωρή, πλέον μας δένει κάτι διαφορετικό Μου υπενθυμίζει διαρκώς την τρυφερότητα η οποία υπάρχει και είναι μοναδική όπως και ο Παπαδιαμάντης. Είναι σαν την ταινία του Αγγελλόπουλου στο Βλέμμα του Οδυσσέα που λέει ο Βέγγος στον Καϊτέλ εμείς στο χωριό μου για να γίνουμε φίλοι πρέπει να πιούμε από το ίδιο ποτήρι και να ακούσουμε το ίδιο τραγούδι. Έτσι νιώθω με την ομάδα Φάος και το δρόμο που μας άνοιξε ο Παπαδιαμάντης το 1903 γράφοντας την Φόνισσα. Είναι σαν να είμαι τοίχος και ξαφνικά φυτρώνουν μικρά μικρά λουλούδια πάνω μου. Αυτή την αίσθηση μου δίνει η Φόνισσα. Από τις πρόβες μέχρι την παράσταση το αίσθημα της ασφάλειας με ακολουθούσε πάντα. Ήταν και είναι ένα μέρος που μπορώ να υπάρξω κανονικά με ολόκληρο το εύρος μου. Ένας τόπος κοινής ανάσας. Ευχαριστώ όλα τα παιδιά, τον κ. Αμπαζή για αυτό το όμορφο αλλά και δύσκολο ταξίδι που εύχομαι να περάσει τα ελληνικά σύνορα.
Η Φόνισσα, Του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη
Από την Ομάδα “Φάος”
Θέατρο Χώρος
Σκηνοθεσία: Θοδωρής Αμπαζής
Από τις 26 Ιανουαρίου 2026, κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Θέατρο Χώρος, η νεοσύστατη ομάδα “Φάος” παρουσιάζει μια θεατρική διασκευή της Φόνισσας, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Η διασκευή και η σκηνοθεσία έγινε από τον γνωστό για τις μουσικοθεατρικές του προσεγγίσεις, σκηνοθέτη Θοδωρή Αμπαζή.
15 χρόνια μετά την εμβληματική παράσταση «Οι έμποροι των εθνών» (2011, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών) ο Θοδωρής Αμπαζής επιστρέφει στον Παπαδιαμάντη. Αυτή τη φορά συνεργάζεται με 14 νέους ηθοποιούς που ερμηνεύουν το κείμενο του Παπαδιαμάντη με ακρίβεια, ευαισθησία και χιούμορ.
Ταυτότητα παράστασης
Ερμηνεύουν με αλφαβητική σειρά οι:
Αναγνωστόπουλος Βασίλης
Αποστόλου Μελίνα
Γαβριηλίδης Αρσένιος
Γεωργακοπούλου Τόνια
Γρηγοράκη Στέλλα
Θεοδωροπούλου Σέβη
Καράμπελα Μυρτώ
Κλείδωνα Αλίκη
Κωτσίου Αναστασία
Μπογιατζή Χριστίνα
Νικητοπούλου Δάφνη
Παπανδρέου Θεοδώρα
Πλάντζου Κατερίνα
Ψαρρή Νάσια
Διασκευή-Σκηνοθεσία-Επιμέλεια Μουσικής: Θοδωρής Αμπαζής
Σκηνικά-Κοστούμια: Ομάδα Φάος
Γραφιστική Επιμέλεια: Δήμητρα Καράμπελα
Φωτογραφίες-Trailer: Νίκος Πεκιαρίδης
Διεύθυνση Παραγωγής: Χρυσή Τομή Φ ΑΜΚΕ
Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Νατάσα Παππά
Διαφήμιση-Social media: Κατερίνα Γεωργοπούλου
Πληροφορίες:
Θέατρο Χώρος
Ορφέως & Πραβίου 6-8, Βοτανικός, 11855
Τηλ. +30 2103426736, +306988441969
7ARTPRESS 